Het slimme onbewuste
01-03-2011 @ 13:00 posted by Gerda Catharina Peppenster
Boek gelezen: Ap Dijksterhuis
Het begrip ‘Bewustzijn’ spreekt tot de verbeelding. Daarin verbeelden we onszelf een “IK” en ervaren het als bewust-zijn. We denken onszelf te kennen. Dat kennen en meta-kennen kan ook verwarrend zijn. Wat van ons Zijn is nu bewust en wat onbewust. Hoe kom je daaruit en hoe is de relatie met wat we noemen onze ‘vrije wil’ en wat met gedrag? En dan kom je op de waarnemingen van ons zelf, van de ander, van onze situatie. Wat gebeurt er met al onze waarnemingen via de zintuigen? Hoe beïnvloed dat ons “zijn”?
De kijk van
Ap Dijksterhuis heeft daar een spannend boek over geschreven:’Het slimme onbewuste’ met als subtitel: Denken met gevoel. We mogen van hem denken dat we beslissen met onze ‘vrije wil’ maar nog beter is het je bewust te zijn van de kracht van je onbewuste. Dijkstra constateert dat we ons onbewuste beter kunnen laten werken, terwijl ons bewuste ‘Ik’ zich bezig houdt met de prettige dingen van het leven. Maar……dan moet je, je onbewuste wel eerst van informatie voorzien. Alle zintuigen dus open: voeden met lezen, schrijven, internetten, sporten, luieren. De zintuigen werken op volle toeren. Wanneer je dan op enig moment ‘nadenkt’ over een probleem of uitdaging put je uit al die informatie die je voorheen verzameld hebt. Kunst daarbij is om dat conceptuele probleem daarna te laten rusten. Laat het, om het zo te zeggen in het onder- of onbewuste rijpen.
Los laten
Pas dan begint La Doce Vita. Voor even natuurlijk. Een avondje naar de film, lekker gaan eten en bijpraten of gewoon bij slapen van al dat nadenken en doen. Laat je onbewuste dan maar ploeteren. Bij de volgende focus, gerichtheid op het onderwerp waar je een beslissing in wilde nemen valt de oplossing je, ‘out of the blue’ in gedachten. Het is je onbewuste die werk heeft verzet, voorgekookt, zodat het bewuste kan scoren met de oplossing.
Hij geeft in het 1e hoofdstuk al aan dat de slimheid van het onbewuste inhoudt dat het een verwerkingscapaciteit heeft van 11.2 miljoen bits terwijl ons bewuste maar 60 bits heeft. Het onbewuste signaleert veel meer dan wij bewust beseffen. Waar wordt al die informatie opgeslagen? En hoe gebruiken we die dan weer en wanneer of juist niet? Zelfs Freud ‘wist’ dat het onbewuste een grote rol speelde. Maar zijn methode heeft niets meer te maken met het moderne onbewuste zoals er nu wetenschappelijk naar wordt gekeken. Er moest wel meer ‘opslagruimte’ in de hersenen zijn, dan ieder tot dan toe vermoedde. Daarin was Freud een vernieuwende denker. Dat blijkt volgens Ap Dijksterhuis. De essentie is dat we ons onbewuste zo onderschatten en ons bewuste zo overschatten. ….. Het zou daarom vooral arrogant zijn om nog steeds op die oude manier naar het bewuste te blijven kijken.
Volgorde, zoeken en vragen
Het boek is opgebouwd in hoofdstukken die ieder een andere functie van het onbewuste belicht. Vier hoofdstukken over onbewuste meningen,waarnemingen,intuïtie en creativiteit. Dan nog twee over gedrag; hoe stuurt het onbewuste het gedrag.
Duidelijk wordt, zegt Ap Dijksterhuis in zijn boek, dat het onbewuste het werk doet en het bewuste de informatie aangereikt krijgt. Er wordt gefilterd en/of een selectie gemaakt voor het ons ‘IK’ bereikt. Hoe zit dat dan met denken? Het blijkt uit tal van voorbeelden dat denken vooral zoeken is in het geheugen naar antwoorden is. En geheugen is alle informatie die via de zintuiglijke waarnemingen binnen zijn gekomen. Kortom alles wat je ervaart. De kunst is het vinden van deuren naar al die informatie? Hoe dat proces precies werkt weten we nog lang niet voldoende.
Er wordt wel eens gezegd, dat geheugen selectief is. Of is het onbewuste selectief in het doorgeven van informatie? Is het bewuste onvermogend om zelfstandig informatie te vinden?
Misschien vinden wetenschappers nog meer handvatten om ons dichter te brengen bij wat we in de loop der jaren aan informatie verzameld hebben?
Voorlopig houden we ons maar vast aan ons bewuste. Dat lijkt het platform te zijn voor alles wat we doen, een podium, volgens Ap Dijksterhuis.Hij weet dat hij zijn bewuste ‘Ik’ nog niet kwijt wil. “Het is ook veel te prettig om te kunnen ‘denken’ dat je in je hoofd jezelf kunt verplaatsen naar waar je op dat moment even wilt zijn”. Virtueel dan natuurlijk.
De geheugensluier over de opslagruimte van ons eigen denken wordt iets helderder door dit zeer inspirerende interessante boek over onszelf.
Gerda Peppenster
Meer boekrecensies lezen van Gerda? Klik hier